Een van de belangrijkste dingen die een klarinettist moet overwegen wanneer die beslist om de klarinetsonate in fa klein Op 120 nr. 1 of de klarinetsonate in mi bemol klein Op 120 No 2 te gaan spelen, is wie hem zal begeleiden. De pianopartijen van deze sonates zijn namelijk meer dan louter begeleidingen. Zij zijn misschien zelfs moeilijker geschreven dan die voor de klarinet. Deze sonates, geschreven tegen het einde van Brahms leven, worden vaak omschreven als ”herfstig” en wekken een warm, melancholische gevoel op. Dit warme en milde gevoel kan niet alleen door de klarinet worden opgeroepen. De sonates worden ook vaak uitgevoerd door de altviool, die een vergelijkbaar bereik heeft. Hoewel geen van beide tot de moeilijkste of de gemakkelijkste stukken in het repertorium voor de klarinet behoren, behoren deze twee sonates tot de meest populaire stukken voor klarinet.  Ze dienden vaak, hoe indirect ook, als inspiratie voor latere componisten die solomuziek schreven voor de klarinet.

De partituren en partijen van deze sonates vind je in onze bibliotheek : Klarinet sonate No 1 &  Klarinet sonate No 2.

Brahms schreef voor de klarinet in zijn vroegere orkestwerken, zoals de 2 Serenades en zijn symfonieën, maar zijn belangstelling voor de klarinet nam toe toen hij een virtuoze klarinettist genaamd Richard Mühlfeld ontmoette. Mühlfeld begon zijn muzikale carrière als violist maar werd algauw de meest vooraanstaande klarinettist van zijn generatie.

Brahms en Muehlfeld werden na hun kennismaking al snel vrienden en bespraken vaak de mogelijkheden van de klarinet, waarbij Muehlfeld vaak stukken uit het repertoire van Brahms in zijn eigen stijl speelde. Brahms had in de late jaren 1880 besloten te stoppen met componeren, maar hij was zo enthousiast over Mülfeld’s spel, dat hij die plannen opborg en enkele meesterwerken componeerde voor de klarinet. in 1891 ontstonden zo het Klarinetkwintet Opus 115 en het Trio Opus 114, in 1894 gevolgd door twee klarinetsonates in F minor en Es (Opus 120).

Verschillende van deze kamermuziekwerken vind je in de MyPartitor bladmuziekbibliotheek. Neem maar eens een kijkje.

In volgende blogs gaan we deze werken stuk per stuk met jullie ontdekken.

tot dan
de klarinetmuziekredactie

Het repertoire voor de klarinet kan worden onderverdeeld in twee grote groepen: klarinet solo’s en klarinetpartijen in ensembles.

Solo muziek voor klarinet neemt vele vormen aan – sonates en concerti zijn zowat de meest bekende vormen. Sonates zijn traditioneel geschreven voor klarinet en piano . In concerto’s of concerti wordt de klarinet solo meestal begeleid door een orkest. Enkele van de meest bekende muziekstukken voor klarinet zijn concerti geschreven door Mozart, Brahms, Weber en Finzi.

Het is belangrijk voor elke klarinettist om ten minste enkele bewegingen uit elk van die  bekende concerti te kennen om verschillende redenen. Ten eerste, het toont aan dat je interesse en inzicht hebt in het repertoire voor het instrument. Ook zal je waarschijnlijk een aantal van deze stukken zelf moeten spelen als je ooit auditie doet voor een muziekopleiding of om bij een ensemble te gaan spelen. En tot slot niet in het minste omdat het gewoon prachtige muziekstukken zijn voor de klarinet: een genot om zowel te spelen als te beluisteren.

Vele beroemde solo’s voor de klarinet maken eigenlijk deel uit van orkestwerken. Denk bijvoorbeeld aan de opening van Gershwin’s ‘Rhapsody in Blue’,  een van de meest beroemde klarinetsolo’s van de 20ste eeuw.  De klarinetglissando maakte oorspronkelijk geen deel uit van diens compositie, maar werd als grappig tussendoortje gepresenteerd door klarinettist Ross Gorman. Gershwin vond het zo geslaagd dat hij het definitief in het stuk opnam).

Luister straks maar eens naar de intro van die Rhapsody (maar je mag ook verder luisteren, want het is een uiterst geslaagde uitvoering door pianist Maxim Eshkenazy met het  Symfonieorkest van de Bulgaarse Nationale Radio olv Andrew Armstrong).

Een ander mooi voorbeeld is de orkestpartij voor de sopranino klarinet in Es in Berlioz’ ‘Symphonie Fantastique’.  Maar daar luisteren we later wel eens naar.

Je kan in de muziekhandel boeken kopen met alle bekende melodieën uit het orkestrepertoire voor klarinet. In onze eigen bibliotheek vind je heel wat leuke klarinetsolo’s van alle tijden zowel met piano- als orkestbegeleiding.
Wil je gewoon eens wat bekende melodieën van de grote componisten spelen, dan is het boek ’25 Solo’s voor Klarinet’ van Arras White een aanrader.

Blijf ons volgen en we laten je graag kennismaken met nog meer pareltjes uit het klarinetrepertorium.

groetjes
de klarinetmuziekredactie